Slanke kegelbij (Coelioxys elongata) ♀︎

Laatst bijgewerkt: 15 augustus 2021
SOORT: Slanke kegelbij (Coelioxys elongata)
GENUS: Kegelbijen (COELIOXYS)
FAMILIE: MEGACHILLIDAE



WAARNEMING:
2020-VI-252020-VI-20

JAREN:
2020

MAANDEN:
janfebmaaaprmeijunjulaugsepoktnovdec


Coelioxys elongata ♀︎

1. VERSPREIDING

Coelioxys elongata [1] komt voor aan de kust, op de hogere zandgronden en in het heuvelland [3] en is een zeldzame soort [2].

2. GEDRAG

2.1. ACTIVITEIT

De soort is actief van mei tot september [3].

2.2. ONTWIKKELING

Coelioxys zijn broedparasitoïden op vooral Megachile soorten. De Coelioxys soorten zijn daarom te vinden waar de gastheren zich ophouden en nestelen, dwz in plantenstengels of oude gangen in hout [3]. Daar een aantal van de gastheren ook in kunstmatige nestgelegenheden, zoals bijenhotels, nestelen zijn ze ook daar aan te treffen.

Er is één generatie per jaar [3].

Wanneer het vrouwtje een gastheer nest heeft gevonden zal het met haar achterlijf eerst het nest betreden en een ei afleggen in de achterwand van de nestcel [3].
De eerste en tweede instars zijn gebonden aan het ei [3]. De eerste instar ontwikkeld zich in twaalf uur naar de tweede [3]. De tweede instar heeft kaken waarmee het de gastheer larve kan doden. De derde instar beweegt zich vrij door de cel en vertoont predator gedrag en zal het ei, de gastheer of eventuele andere Coelioxys larven verorberen [3]. De derde, vierde en vijfde instars eten de pollen uit de voedselvoorraad van de gastheer [3].

2.3. NECTARPLANTEN

De volwassen dieren kunnen worden aangetroffen op bloemen waar ze nectar drinken. Kegelbijen hebben een lange tong en bezoeken alleen bloemen waarin de nectar diep ligt. C. elongata is gebruikt in ieder geval de volgende nectarplanten in mijn tuin (eigen observaties, het geslacht dat de bloemen bezocht is aangegeven):

Kruisbloemenfamilie
(Brassicaceae)
– Damastbloem (Hesperis matronalis),
 Zonneroosjesfamilie 
(Cistaceae
Halimium umbellatum,
Lipbloemenfamilie
(Lamiaceae)
– Wilde marjolein (Origanum vulgare),
Salvia sp.,
Vlinderbloemen familie (Leguminosae)– Brede lathyrus (Lathyrus latifolius),

3. PARASITAIRE RELATIES

Behangersbijen (MEGACHILIDAE) zijn de voornaamste gastheren van C. elongata [3,4].

De volgende in de literatuur genoemde gastheren komen voor in Nederland:

Bijen
(MEGACHILIDAE)
M. centuncularis [3,4,5]
M. circumcincta [3,4]
M. leachella [3,4]
M. ligniseca [3,4]
M. maritima [3]
M. pyrenaea [3]
M. willighbiella [3,4,5]

In de tuin komen de volgende gastheren voor, of zijn waargenomen:

Bijen
(MEGACHILIDAE)
M. centuncularis [3,4,5]
M. leachella [3,4]
M. willighbiella [3,4,5]

4. HERKENNING

Zowel de mannetjes als de vrouwtjes Coelioxys zijn op het oog erg lastig te onderscheiden en sommige soorten zijn niet te onderscheiden zonder preparaat van de genitaliën, wat o.a. geldt voor de mannetjes C. elongata.


Coelioxys elongata ♀︎
Coelioxys elongata ♀︎
Coelioxys elongata ♀︎

1. Coxae voorpoten met doorn [4]

Coelioxys elongata ♀︎, coxae voorpoten met doorns

2. Punt tergiet 6 wijst nooit omhoog [4]

Coelioxys elongata ♀︎, punt tergiet 6 wijst nooit omhoog

3. Haarbanden tergieten 2 en 3 ononderbroken [4]

Coelioxys elongata ♀︎, Haarbanden tergieten 2 en 3 ononderbroken

4. Gradulus onderbroken [5]

Coelioxys elongata ♀︎, gradulus onderbroken

5. Haarbanden sternieten 2 tot 4 ononderbroken [4]

Coelioxys elongata ♀︎, haarbanden sternieten 2 – 4 ononderbroken

6. Sterniet 2 glimmend en dicht gepuncteerd [5]

Dit is een secundair karakteristiek (zie discussie met Albert de Wilde). In dit exemplaar is de sterniet niet echt dicht gepuncteerd en lijkt meer op C. inermis. Echter het volgende kernmerk op sterniet 4 is belangrijker en dat komt overeen met C. elongata.

Coelioxys elongata ♀︎, sterniet 2 in midden glimmend en dicht gepuncteerd

7. Sterniet 4 opzij van midden dof en zeer dicht gepuncteerd [4,5]

Coelioxys elongata ♀︎, sterniet 4 opzij van midden dof en zeer dicht gepuncteerd

8. Sterniet 5 caudaal versmald [4]

Coelioxys elongata ♀︎, Sterniet 5 caudaal versmald

9. Sterniet 5 licht ingebocht [4,5]

Dit kenmerk kan ook gevonden worden op C.inermis.

Coelioxys elongata ♀︎, Sterniet 5 licht ingebocht

10. Sterniet 6 met twee tanden opzij [4,5]

Coelioxys elongata ♀︎, Sterniet 6 met twee tanden opzij

11. Sterniet 6 lang en smal, aan einde abrupt versmald tot een lange tand [4]

Coelioxys elongata ♀︎, Sterniet 6 lang en smal, aan einde abrupt versmald tot lange tand

12. Bovenkaak gebogen, zonder duidelijke knik

Coelioxys elongata ♀︎, bovenkaak gebogen

Mannetje niet te onderscheiden van C. inermis en C. mandibularis zonder genitaliën onderzoek.

  1. Coxae voorpoten met doorn [4]
  2. Tergiet 6 met zes doornen [4]
  3. Rand sterniet 4 gaaf en rond, soms met geringe inbochting [4]
  4. Geen tandje tussen uitsteeksels sterniet 6 [4]
  5. Sporen achterpoot lichtbruin [4]
  6. Slapen zo breed als oog of smaller, Tergiet 2 aan basis dichter en fijner gepuncteerd dan op de rest [4]
  7. Genostylus aan einde iets verbreed [4]
  8. Haarbanden tergieten 2 tot 5 ononderbroken in verse exemplaren [5]
  9. Haarbanden sternieten 2 tot 4 ononderbroken [5]

 


Referenties

1 Nederlands Soortenregister

2 Waarneming.nl

3 Peeters, T.M.J., H. Nieuwenhuijsen, J. Smit, F. van der Meer, I.P. Raemakers, W.R.B. Heitmans, C. van Achterberg, M. Kwak, A.J. Loonstra, J. de Rond, M. Roos & M. Reemer 2012. De Nederlands bijen (Hymennoptera: Apidae s.l.). - Natuur van Nederland 11, Naturalis Biodiversity Center & European Invertebrate Survey - Nederland, Leiden.

4 NIEUWENHUIJSEN, Hans. Determinatietabel voor de bijen van het genus Coelioxys in Nederland. Bzzz/HymenoVaria, 2010, 1.1: 32-35.

5 Rowson, R. & Pavett, M. 2008. A visual guide for the identification of British Coelioxys bees. 7pp. Privately published, Cardiff, UK.

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *