Agenioideus sericeus ♀︎

Laatst bijgewerkt: 1 april 2022
SOORT: Agenioideus sericeus
GENUS: AGENIOIDEUS (Muurspinnendoders)
FAMILIE: POMPILIDAE (Spinnendoders)



WAARNEMING:
2021-VIII-222021-VII-222019-VIII-30

JAREN:
20192021

MAANDEN:
janfebmaaaprmeijunjulaugsepoktnovdec


Officiële naam:

Synoniemen:

Agenioideus sericeus [1]

Pompilus sericeus


zie meer op: www.gbif.org

Agenioideus sericeus ♀

INHOUD

1. Verspreiding
2. Gedrag
3. Plant relaties
4. Prooi relaties
5. Parasitaire relaties
6. Herkenning

1. VERSPREIDING

Agenioideus sericeus is een zeer zeldzame wesp in Nederland en met name in het zuiden voorkomt [2,3,4].

Tuinsoort

De soort is sinds de eerste waarneming in 2019 een jaarlijks terugkerende gast in onze tuin.

2. GEDRAG

2.1. ACTIVITEIT

De soort is actief van eind mei tot september [3]. Mogelijk bivoltien [3].

2.2. ONTWIKKELING

Nest

De soort nestelt in zanderige hellingen en de voegen van oude muren [3,7]. Het nest bestaat uit één of enkele broedcellen [7]. Waarnemingen laten zien dat de wesp zowel voor als na de jacht met de bouw van het nest begint [7].

2.3. JACHT

Een gevangen prooi wordt zij- of achterwaarts, aan de basis van de middelste poten over de grond naar het nest gesleept [7]. De spin wordt aan de spintepel het nest in getrokken [7].

3. PLANT RELATIES

3.1. VOEDSELPLANTEN

In de literatuur worden de volgende planten soorten en groepen genoemd:


Apiaceae [5]
(Schermbloemenfamilie)

Tuinsoorten

In de tuin staan schermbloemigen maar ik heb de soort daarop nog niet foeragerend waargenomen.


Apiaceae
(Schermbloemenfamilie)

Foeniculum
Foeniculum vulgare (Venkel)

Pastinaca
Pastinaca sativa (Pastinaak)

4. PROOI RELATIES

De soort gebruikt spinnen voor haar broed [3,4,6,7].


In de literatuur worden de volgende in Nederland [1] voorkomende soorten genoemd:


Araneidae [7]
(Kruisspinachtigen)

Araneus
Araneus diadematus (Kruisspin) [6,7]

Zygiella
Zygiella x-notata (Venstersectorspin) [6]

Thomisidae [7]
(Krabspinnen)

Linyphiidae [7]
(Hangmatspinnen)

Linyphia
Linyphia triangularis (Herfsthangmatspin) [7]

Salticidae [7]
(Springspinnen)


Tetragnathidae

Meta [7]

Tuinsoorten

In een eigen waarneming heb ik de wesp een gevangen spin Zygiella x-notata geobserveerd, zie hier.


Araneidae
(Kruisspinachtigen)

Zygiella
Zygiella x-notata (Venstersectorspin)

5. PARASITAIRE RELATIES

Ik heb geen literatuur referenties kunnen vinden over parasieten van deze soort.

6. HERKENNING

Lengte mannetjes: 4,5 – 6 mm
Lengte vrouwtjes: 6 – 7,5 mm

Genus

Het genus Agenioideus is te herkennen aan:

1. Kop: binnen oogrand beneden evenwijdig of licht convergerend [4]

Agenioideus sericeus ♀, Agenioideus: binnen oogrand beneden evenwijdig of licht convergerend

2. Kop: antenne schacht (scapus), het eerste antennesegment, hoger ingeplant dan onderste oogrand [4]

Agenioideus sericeus ♀, Agenioideus: antennes staan hoger dan onderste oogrand

3. Kop: voorhoofd niet bol [4]

Agenioideus sericeus ♀, Agenioideus: voorhoofd niet bol

4. Kop: kaken normaal (kort en breed) [4]

Agenioideus sericeus ♀, Agenioideus: kaken normaal (kort en breed)

5. Kop: antennen lang en slank [4]

Agenioideus sericeus ♀, Agenioideus: antennen lang en slank

6. Voorvleugel: proximale rand tweede discoïdale cel met uitzakking [4]

Agenioideus sericeus ♀, Agenioideus: tweede discoïdale cel voorvleugel met uitzakking aan proximale zijde

7. Voorvleugel: pterostigma slank [4]

Agenioideus sericeus ♀, Agenioideus: pterostigma slank

8. Voorvleugel: lengte ader 2r-rs <= breedte pterostigma [4]

Agenioideus sericeus ♀, Agenioideus: lengte ader 2r-rs kleiner of gelijk breedte pterostigma

9. Borststuk: propodeum afgerond, loopt niet uit in uitsteeksels [4]

Agenioideus sericeus ♀, Agenioideus: propodeum afgerond, loopt niet uit in uitsteeksels

10. Borststuk: caudale deel propodeum loopt geleidelijk over in horizontale deel en is afgerond [4]

Agenioideus sericeus ♀, Agenioideus: caudale deel propodeum gaat geleidelijk over in horizontale deel en is afgerond

11.  Achterpoot: hechtkussen achterpoot tussen de klauwen [4]

Agenioideus sericeus ♀, Agenioideus sericeus: hechtkussen poot 3 ligt tussen klauwen, niet eronder
Agenioideus sericeus ♀, Agenioideus: arolium poot 3 ligt tussen gespreide klauwen

12. Achterpoot: distale rand scheen draagt doorns van ongelijke lengte en op ongelijke onderlinge afstand [4]

Agenioideus sericeus ♀, Agenioideus: doornenkrans distale rand scheen 3 van ongelijke lengte en op ongelijke onderlinge afstand

13. Poten: klauwtjes vrouwtje getand of niet getand (hier getand) [4]

Agenioideus sericeus ♀, Agenioideus: klauwen vrouwtje getand of niet getand (hier getand)

14. Poten: arolium klein en smal, klauwkam zwak ontwikkeld [4]

Agenioideus sericeus ♀, Agenioideus: arolium klein en smal

15. Delen pronotum, propodeum en eerste achterlijfssegment zonder brons- of zilverkleurige schubharen [4]

Agenioideus sericeus ♀, Agenioideus: deel pronotum, propodeum en eerste achterlijfsegment niet bezet met brons- of zilverkleurige schubharen

16. Lichaam hoogstens kort behaard, maar geen vacht (hier met kort haar) [4]

Agenioideus sericeus ♀, Agenioideus: lichaam hoogstens kort behaard, geen vacht (hier met kort haar)

17. Achterlijf: tergiet 1 vaak donker, soms tergiet 2 rood (hier beide zwart) [4]

Agenioideus sericeus ♀, Agenioideus: tergiet 1 vaak donker (hier zwart), tergiet 2 soms rood (hier zwart)

18. Achterlijf: sterniet 2 zonder dwarse groef [4]

Agenioideus sericeus ♀, Agenioideus: tweede sterniet zonder dwarsgroef

19. Achterlijf: tergiet 6 kaal of behaard, nooit met borstelharen (hier behaard) [4]

Agenioideus sericeus ♀, Agenioideus: tergiet 6 kaal of behaard, nooit met borstelharen (hier behaard)


exemplaar voor foto identificatie gevangen op 21-viii-2021, lengte ±8mm

Agenioideus sericeus ♀︎
Agenioideus sericeus ♀︎
Agenioideus sericeus ♀︎
Agenioideus sericeus ♀︎
Agenioideus sericeus ♀︎

  1. Antenne met 12 segmenten [4]
Agenioideus sericeus ♀︎, antenne met 12 segmenten

2. Achterlijf met 6 segmenten [4]

Agenioideus sericeus ♀, Agenioideus: tergiet 1 vaak donker (hier zwart), tergiet 2 soms rood (hier zwart)

3. Tergiet 6 met pygidium [4]

Agenioideus sericeus ♀︎, tergiet 6 met pygidium

KOP

1. Clypeus: voorrand trapeziumvormig [4,8]

2. Clypeus: zwart [4]

Agenioideus sericeus ♀, clypeus rand trapeziumvormig

BORSTSTUK

1. Propodeum: oppervlak glad en bedekt met wit dons [4]

Agenioideus sericeus ♀︎, propodeum glad en bedekt met wit dons

2. Poten: zwart [4]

Agenioideus sericeus ♀︎, alle poten zwart

ACHTERLIJF

1. Tergiet 2 zwart [4]

Agenioideus sericeus ♀, Agenioideus: tergiet 1 vaak donker (hier zwart), tergiet 2 soms rood (hier zwart)



1. Antenne met 13 segmenten [4]

2. Achterlijf met 7 segmenten [4]

3. Tergiet 7 zonder pygidium [4]

KOP

1. Clypeus: rand trapeziumvormig [4]

BORSTSTUK

1. Achterpoot: scheen is donker (er is een vorm van de soort met lichte vlekken proximaal op de schenen) [4]

ACHTERLIJF

1. Tergiet: rostrale deel tergiet 2 donker [4]

2. Sterniet: subgenitale plaat van opzij gezien plat en met een korte brede kiel [4]

3. Sterniet: caudale rand subgenitale plaat iets ingesneden of recht [4]



Referenties

1 Nederlands Soortenregister

2 Waarneming.nl

3 Peeters, T.M.J., C. van Achterberg, W.R.B. Heitmans, W.F. Klein, V. Lefeber, A.J. van Loon, A.A. Mabelis, H. Nieuwen-huijsen, M. Reemer, J. de Rond, J. Smit, H.H.W. Velthuis, 2004. De wespen en mieren van Nederland (Hymenoptera: Aculeata). – Nederlandse Fauna 6. Nationaal Natuurhistorisch Museum Naturalis, Leiden, knnv Uitgeverij, Utrecht & European Invertebrate Survey – Nederland, Leiden.

4 NIEUWENHUIJSEN, Hans. De spinnendoders van Nederland (Hymenoptera: Pompilidae). Jeugdbondsuitgeverij, 2008.

5 LAND, Regionalmanagement Nördliches Osnabrücker; WITT, Dipl Biol Rolf. Faunistischer Fachbeitrag.

6 EBERHARD, WILLIAM. THE PREDATORY BEHAVIOR OF TWO WASPS, AGENOIDEUS HUMILI8 (POMPILIDAE) AND SCELIPHRON CAEMENTARIUM (SPHECIDAE), ON THE ORB WEAVING SPIDER ARANEUS CORNUTUS (ARANEIDAE) I.

7 GROS, Edgard; WAHIS, Raymond. Contribution à la connaissance des Agenioideus de la faune franco-belge (Hymenoptera, Pompilidae). Bulletin de la Société entomologique de France, 2002, 107.3: 313-334.

8 Notton, David. (2018). The spider wasp, Agenioideus apicalis (Hymenoptera: Pompilidae) new to Britain, and a second British record of Agenioideus sericeus. British Journal of Entomology & Natural History. 31.